Aktualności

Przedsiębiorstwo Projektowania i Realizacji Inwestycji
Przemysłu Maszyn Rolniczych 
AGROMET – PROJEKT
POZNAŃ
 od 1969 do 1992 roku

Przedsiębiorstwo Projektowania i Realizacji Inwestycji Przemysłu Maszyn Rolniczych AGROMET – PROJEKT POZNAŃ powstało z połączenia dwóch biur projektów: Biprotech – Poznań i Bipromaszu – Poznań; na początku lat 1970. W tym okresie „Biprotech” zajmował się projektowaniem i unowocześnianiem istniejących procesów produkcyjnych w fabrykach produkujących narzędzia i maszyny rolnicze. „Bipromasz” wykonywał projekty i modernizację również dla innych Zakładów Przemysłowych. W tym okresie nastąpiła zmiana nazwy na Przedsiębiorstwo Projektowania i Realizacji Inwestycji Przemysłu Maszyn Rolniczych „Agromet – Projekt” Poznań; oraz rozszerzenie zakresu działalności o rozbudowę i budowę nowych.zakładów.przemysłowych.w.innych.zakresach.
Przedsiębiorstwo „Agromet – Projekt” zatrudniało około 800 osób. W kolejnych latach liczba pracowników zmniejszyła się do około 500 osób, a na przełomie lat 1989–1991 spadła do około 300 osób z powodu malejącego zapotrzebowania na tego typu opracowania. Zjawisko to wynikało z wprowadzenia gospodarki rynkowej oraz zmian ekonomicznych, które sprzyjały powstawaniu nowych, prywatnych biur projektowych.
Przedsiębiorstwo Agromet – Projekt nie było jednostką budżetową — utrzymywało się ze sprzedaży własnych opracowań projektowych. Rozliczenia prowadzone były ze Skarbem Państwa, do którego odprowadzano znaczną część dochodu ze sprzedaży projektów. Z pozostałych środków pokrywano wszystkie koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Każdy projekt inwestycyjny składał się z trzech zasadniczych etapów:
·         koncepcji,
·         założeń techniczno‑ekonomicznych,
·         projektów techniczno‑roboczych.

Każdy z etapów był uzgadniany z inwestorem, a projekty o większym znaczeniu wymagały dodatkowej akceptacji jednostki centralnej.

Do obowiązków głównego projektanta‑technologa w Przedsiębiorstwie „Agromet – Projekt” należało:
·         Kierowanie zespołem pracowników o zróżnicowanym wykształceniu i umiejętnościach zawodowych.
·         Zapoznanie się z dokumentacją konstrukcyjną wyrobu, a przy większych inwestycjach również z treścią kontraktu.
·         Rozpoznanie procesów produkcyjnych stosowanych w innych zakładach — krajowych i zagranicznych — w celu porównania                                                                                  technologii oraz identyfikacji rozwiązań możliwych do wdrożenia.
·         Zaprojektowanie nowych procesów produkcyjnych opartych na aktualnych rozwiązaniach technicznych, z uwzględnieniem                                                                                  parametrów  wymaganych przez inwestora (m.in. jakość, wydajność, efektywność).
·         Dobór maszyn i urządzeń niezbędnych do realizacji nowych procesów, w tym oprzyrządowania specjalnego.
·         Wstępne określenie wielkości powierzchni produkcyjnych wymaganych w obiektach nowych lub modernizowanych.
·         Zagospodarowanie maszyn i urządzeń wraz z określeniem warunków ich posadowienia oraz wskazaniem miejsc doprowadzenia                                                                        niezbędnych czynników energetycznych (energia elektryczna, woda, sprężone powietrze itd.).
·         Ustalenie pracochłonności wyrobu, liczby potrzebnych maszyn i urządzeń dla osiągnięcia wymaganej wydajności oraz wielkości                                                                         zatrudnienia.
·         Określenie zapotrzebowania na czynniki energetyczne: energię elektryczną, wodę, sprężone powietrze, wentylację.
·         Opracowanie wytycznych dla poszczególnych branż — konstruktorskiej, architektonicznej i instalacyjnej — obejmujących warunki                                                                       doprowadzenia czynników energetycznych, wymagania przeciwpożarowe i BHP oraz uwzględnienie     zaleceń weryfikatora.
·         Osobiste sprawdzenie rękopisu całego projektu przed wykonaniem maszynopisu.
·         Skompletowanie projektu, zebranie wymaganych podpisów i przygotowanie dokumentacji do odbioru przez inwestora.

Struktura zatrudnienia w zespole
·         W skład zespołu projektowego wchodziły następujące stanowiska: kierownik zespołu – główny projektant, starszy                                                                                                 projektant, projektant, starszy asystent, asystent, pomoc techniczna.

Niezrealizowane inwestycje – wybrane przykłady

Poniżej przedstawiono kilka interesujących inwestycji, dla których wykonano pełną dokumentację projektową, lecz z różnych przyczyn przerwano ich realizację i nie doprowadzono do zakończenia.

1. Fabryka Maszyn „Rofama” w Rogoźnie

Istniejąca fabryka produkowała mniejsze urządzenia rolnicze (kosiarki, glebogryzarki) oraz średniej wielkości suszarki bębnowe do zielonek o średnicy około 1,8 m. Zapotrzebowanie na tego typu suszarki wzrosło zarówno w kraju, jak i za granicą.
Został podpisany kontrakt między Polską a ZSRR na dostawę oraz serwis większych suszarek bębnowych o średnicy 3,0 m i długości 6–8 m, wyposażonych w piec olejowy. Kontrakt określał m.in. termin rozpoczęcia dostaw oraz roczną liczbę urządzeń, które miały być przekazywane odbiorcy.
Istniejące warunki powierzchniowe i technologiczne „Rofamy” nie pozwalały na realizację kontraktu. W związku z tym fabryka otrzymała kredyt na rozbudowę zakładu, budowę nowych obiektów, zakup nowego wyposażenia technologicznego oraz modernizację powierzchni socjalnych.
Budowę nowych obiektów prowadziła poznańska Przemysłówka, natomiast nadzór inwestorski sprawował „Agromet – Projekt”.
W trakcie realizacji inwestycji nastąpił podział kraju na 49 województw i utworzono nowe województwo pilskie. Władze Piły skierowały całą załogę generalnego wykonawcy do realizacji innych obiektów na terenie Piły i okolic. W efekcie rozbudowa „Rofamy” została przerwana.
Inwestor (ZSRR), dostrzegając opóźnienia i zagrożenie dla terminów dostaw, pozyskał dokumentację konstrukcyjną suszarni i uruchomił produkcję tych urządzeń we własnym kraju. Kontrakt z Polską został zerwany, a produkcja suszarek o parametrach określonych w umowie nie została w „Rofamie” uruchomiona.

2. Zakłady Mechaniczne „Gorzów” w Gorzowie Wielkopolskim

„Agromet – Projekt” otrzymał zlecenie na opracowanie kompleksowych projektów obejmujących:

·         modernizację istniejących zakładów ZM Gorzów,
·         opracowanie nowoczesnych procesów produkcyjnych oraz budowę nowych obiektów przeznaczonych do wytwarzania podzespołów                                                           dla licencyjnych ciągników Massey Ferguson (Anglia),
·         wsparcie technologiczne dla dotychczasowej produkcji podzespołów i zespołów do wszystkich typów ciągników URSUS.

Modernizacja istniejących zakładów.
Zakłady Mechaniczne w Gorzowie produkowały podzespoły i zespoły do ciągników URSUS. Modernizacja polegała na unowocześnieniu istniejących procesów produkcyjnych w dotychczasowych obiektach (bez rozbudowy), tak aby spełnić wymagania jakościowe i wydajnościowe dla rocznej produkcji. Projekty modernizacyjne zostały wykonane i zrealizowane.
Budowa nowych obiektów dla produkcji Massey Ferguson
Wybudowano nowe obiekty (poza Gorzowem), wykonano pełne uzbrojenie techniczne, zakupiono i zainstalowano większość maszyn oraz urządzeń niezbędnych do produkcji licencyjnych podzespołów. W nowych obiektach zaplanowano produkcję:
·         przednich osi zawieszenia,
·         mechanizmów kierowniczych,
·         kompletnego uzbrojenia hydraulicznego dla ciągnika Massey Ferguson.

Określono również roczną wydajność produkcji tych zespołów.
Problemy eksploatacyjne ciągników Massey Ferguson w Polsce
Po sprowadzeniu do kraju pierwszej partii ciągników Massey Ferguson wyprodukowanych w Anglii, polskie rolnictwo zgłosiło liczne zastrzeżenia dotyczące ich użytkowania:
·         nisko zawieszony korpus silnika powodował zapadanie się ciągnika na polach uprawnych,
·         brak odpowiedniego wyposażenia serwisowego oraz brak fachowców zdolnych do naprawy i obsługi hydrauliki tych ciągników.
W efekcie rolnicy preferowali zakup ciągników URSUS lub ZETOR (Czechosłowacja), które były lepiej dostosowane do krajowych warunków.

Zmiany gospodarcze i upadek inwestycji
W tym okresie w Polsce wprowadzono gospodarkę rynkową. Zamiast planowania odgórnego zaczęto stosować planowanie oparte na realnym zapotrzebowaniu rynku. Analiza wykazała, że faktyczne zapotrzebowanie na ciągniki Massey Ferguson wynosiło jedynie około 21% centralnie planowanej rocznej wydajności.

W konsekwencji:
·         poniesiono znaczne straty finansowe,
·         nowe obiekty (zakłady kooperujące oraz zakłady filialne URSUSA) okazały się przydatne jedynie dla około 21% ich zdolności                                                   produkcyjnych.

3. Poznańska Fabryka Aparatury Medycznej „POFAM” w Poznaniu
Przedsiębiorstwo „Agromet – Projekt” otrzymało zlecenie na opracowanie kompleksowej dokumentacji dotyczącej budowy nowej fabryki oraz uruchomienia produkcji strzykawek wielokrotnego użytku typu „VENFLON”. Zawarto kontrakt ze szwedzką firmą, która produkowała te strzykawki i zaopatrywała większość krajów europejskich, w tym Polskę.
Strzykawki typu VENFLON były — i nadal są — niezbędne w całej służbie zdrowia. W tamtym okresie ich zakup odbywał się wyłącznie za waluty wymienialne, co znacząco obciążało budżet państwa. Inwestycja przewidywała:
·         licencję na produkcję,
·         nadzór nad budową obiektów,
·         wyposażenie fabryki zgodne z technologią stosowaną w Szwecji,
·         kontrolę jakości produkowanych strzykawek,
·         pokrycie zapotrzebowania krajowego oraz strefy KS.

Dokumentacja projektowa była konsultowana i uzgadniana ze stroną szwedzką, po czym weszła w fazę realizacji. Wybudowano nowy obiekt (w stanie otwartym), w którym planowano uruchomić produkcję strzykawek.

Zmiany gospodarcze i analiza ekonomiczna
W tym czasie wprowadzono w Polsce swobodną wymianę walut, co umożliwiło bezpośredni zakup sprzętu medycznego za dewizy. Analiza ekonomiczna wykazała, że koszt zakupu jednej strzykawki VENFLON za walutę obcą był o około 40% niższy niż koszt produkcji krajowej na licencji w fabryce „POFAM”.

W tej sytuacji inwestor podjął decyzję o przerwaniu budowy fabryki, a inwestycja nie została zrealizowana.

Kontakty zagraniczne i niezrealizowane projekty.
Przedsiębiorstwo „Agromet – Projekt” prowadziło również rozmowy wstępne oraz konsultacje techniczne z firmami zagranicznymi dotyczące modernizacji istniejących zakładów i budowy nowych obiektów przemysłowych. Do najważniejszych tematów należały:
·         Budowa fabryki masowej produkcji metalowych palet dla przemysłu motoryzacyjnego w ZSRR,
·         Modernizacja procesów produkcji ciągników leśnych w istniejących obiektach fabryki w ZSRR,
·         Budowa nowej odlewni z obróbką wstępną korpusów silników dla mniejszych statków w Turcji.

Zmiany ustrojowe i gospodarcze w latach 1989–1990 spowodowały wycofanie się z dalszych etapów realizacji tych inwestycji.

                                                                                                                                                           Opracował: Władysław Sekulski
                                                                                                                                                  członek Koła Seniorów SIMP w Poznaniu

                                                                                                                                                            Poznań, dnia 10.04.2026 r.